Pomiary izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych również przy rozszczelnionych oknach

W toku procesów dotyczących odszkodowań związanych z obowiązkiem zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w nieruchomościach znajdujących się w OOU, konieczna jest weryfikacja, czy przegrody zewnętrzne posiadają właściwą izolacyjność akustyczną. W tym celu biegli z zakresu akustyki dokonują specjalistycznych pomiarów, które w uproszczeniu mają odpowiedzieć na pytanie, jakie jest „tłumienie” dźwięku przez ściany z oknami. Pomiar taki polega na generowaniu dźwięku o dużej mocy na zewnątrz budynku i mierzeniu hałasu, który jest słyszalny wewnątrz.

Zgodnie z art. 147 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, „wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu.” W myśl art. 149 pkt. 1 ww. rozporządzenia „strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, niebędących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym.” W związku z czym przebywanie przy szczelnie zamkniętych oknach mogłoby spowodować przekroczenia CO2 w pomieszczeniu, co jest szkodliwe dla zdrowia. W przypadku braku instalacji nawiewników okiennych bądź ściennych, jedyną możliwością spełnienia tego wymagania jest rozszczelnienie przynajmniej jednego okna.

Mając na uwadze powyższe, należy w pismach procesowych lub bezpośrednio podczas pomiarów żądać od biegłego określenia izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych po wykonaniu pomiarów przy co najmniej jednym rozszczelnionym oknie.

Mapy akustyczne załączone do Przeglądu ekologicznego są opracowane niezgodnie z PN-02151-3:1999

W postępowaniach sądowych dotyczących odszkodowań dla właścicieli nieruchomości znajdujących się w OOU dla lotniska Chopina w Warszawie często są stosowane przez biegłych z zakresu akustyki mapy prognostyczne miarodajnego poziomu dźwięku, załączone do Przeglądu ekologicznego (rys. 12.6 i 12.7).

Uwzględnianie tych map w opiniach przez akustyków spowodowane jest trudnościami związanymi z wykonaniem rzeczywistych pomiarów hałasu lotniczego na nieruchomościach. Takie uproszczenie jest jednak niedopuszczalne, ze względu na fakt, iż wskazane powyżej mapy są wykonane niezgodnie z Polską Normą PN-02151-3:1999, która szczegółowo określa sposób ustalenia miarodajnego poziomu dźwięku A spowodowanego hałasem lotniczym.

Wskutek określania w opiniach klimatu akustycznego w pomieszczeniach na podstawie wskazanych powyżej map, często okazuje się, że na nieruchomości znajdującej się w OOU jest zachowany właściwy klimat akustyczny, co w wielu przypadkach nie jest zgodne z rzeczywistością. Według opinii biegłych akustyków, sporządzanych w wielu sprawach w oparciu o fizyczne pomiary hałasu na nieruchomościach, poziom miarodajnego dźwięku A może być wyższy nawet o ponad 10 dB od tego samego poziomu dźwięku określonego na mapach dołączonych do Przeglądu ekologicznego. Dotyczy to zwłaszcza terenu Ursynowa oraz Włoch i Bemowa.

Przedstawiamy poniżej tabelę, w której zestawiamy wymagania Polskiej Normy PN-02151-3:1999 ze sposobem opracowania map akustycznych miarodajnego poziomu dźwięku A dla pory dnia i pory nocy dołączonych do Przeglądu Ekologicznego (rys. 12.6 i 12.7). Jeśli ten materiał okaże się dla Państwa przydatny, uprzejmie prosimy o przekazanie dowolnej kwoty darowizny na rzecz dalszego rozwoju naszej strony internetowej.

Wymagane korekty wyników w opiniach biegłych akustyków

W celu uzyskania na drodze sądowej odszkodowania w zakresie kosztów wyciszenia nieruchomości znajdujących się w obszarach ograniczonego użytkowania dla lotnisk, należy wykazać brak właściwego klimatu akustycznego w pomieszczaniach. W tym celu należy wnosić do sądu o powołanie biegłego akustyka.

Biegli akustycy do określenia, czy w lokalu jest zapewniony właściwy klimat akustyczny, posługują się jedną z dwóch Polskich Norm, tj. PN-B-02151-3:1999 lub PN-87/B-02151/02.

W przypadku zastosowania normy PN-B-02151-3:1999 biegły akustyk określa wartość hałasu na zewnątrz spowodowanego ruchem lotniczym (pomiar powinien odbyć się podczas operacji lotniczych realizowanych na ścieżce lądowania lub startu najbliższej nieruchomości powoda) lub za pomocą obliczeń wykonanych specjalistycznym oprogramowaniem komputerowym przy użyciu danych z najbliższego punktu pomiarowego. Ponadto biegły akustyk określa rzeczywistą izolacyjność akustyczną przegród zewnętrznych (ścian z oknami), wykonując odpowiednie pomiary.

W opiniach biegłych akustyków opracowanych zgodnie z normą PN-B-02151-3:1999 należy zwrócić uwagę, czy uwzględniono następujące korekty, do których zobowiązuje norma:
jeśli miarodajny poziom dźwięku jest wyznaczony wyłącznie na podstawie obliczeń to wyniki należy zwiększyć o 3 dB (pkt. 6.1.1 normy PN-B-02151-3:1999),
jeżeli w pomieszczeniu znajduje się więcej niż jedna przegroda zewnętrzna z oknami to wymagania należy zwiększyć o 10 lg n (pkt. 6.2 normy PN-B-02151-3), to jest o 3 dB jeśli w pomieszczeniu są dwie ściany z oknami lub o 6 dB jeśli w pomieszczeniu są trzy ściany z oknami; jeżeli pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami nie ma drzwi, należy uwzględnić całą połączoną powierzchnię, jako jedno pomieszczenie.

Ponadto należy zwrócić uwagę, czy biegły dokonał ustalenia hałasu miarodajnego zgodnie z pkt. 6.1.3 normy PN-B-02151-3:1999, to znaczy określił poziom hałasu miarodajnego na podstawie obu metod wymienionych w tym punkcie normy, a do dalszych ustaleń przyjął ten z poziomów dźwięku, którego wartość jest większa oraz czy do ustalenia poziomu hałasu miarodajnego przyjął perspektywę rozwoju ruchu lotniczego, o czym mowa w tym samym punkcie przwołanej normy.

Obowiązek wyciszenia dotyczy wszystkich budynków na terenie OOU

Obowiązek zastosowania dodatkowych zabezpieczeń akustycznych w celu uzyskania odpowiedniego klimatu akustycznego dotyczy właścicieli wszystkich budynków i lokali znajdujących się w OOU, które były oddane do użytkowania przed wejściem w życie uchwały dotyczącej OOU. Potwierdzenie takiego stanowiska znajduje się w otrzymanej przez nas opinii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie Departament Środowiska z dnia 13 listopada 2014 roku Czytaj dalej

Roszczenie o koszty wyciszenia nie jest uzależnione od poniesienia tych kosztów

W art. 136 ust. 3 prawa ochrony środowiska sprecyzowano, że szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są również nakłady poniesione przez władających nieruchomością w celu osiągnięcia przez istniejące budynki standardów wynikających z art. 129 ust. 2 p.o.ś.

Rozwiązując ten problem na kanwie indywidualnej sprawy, w orzecznictwie zwrócono uwagę na to, że: „Roszczenie o zasądzenie kosztów potrzebnych do rewitalizacji akustycznej budynku na podstawie art. 129 ust. 2 i art. 136 ust. 3 PrOchrŚr nie jest uzależnione od uprzedniego poniesienia tych kosztów.

Tak orzekł Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r., I ACa 2/08, M. Praw. 2010, nr 12, s. 692.

Przytoczony pogląd ma bardzo duże praktyczne znaczenie, gdyż wynika z niego, że podmiot poszkodowany na skutek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, aby móc domagać się odszkodowania z tego tytułu, nie musi wykazywać, że już poniósł nakłady niezbędne do osiągnięcia standardów obowiązujących na obszarze ograniczonego użytkowania. Wystarczy, że udowodni, jaka musi być ich realna wysokość. Jest to bardzo istotne, gdyż wiele podmiotów może nie być stać na wcześniejsze poniesienie nakładów inwestycyjnych. Odmienne stanowisko pozbawiałoby je możliwości uzyskania odszkodowania.

Oczywiście jest to pogląd Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w określonej sprawie, ale wyznaczający linię orzeczniczą i podawany w literaturze przedmiotu. Nie można wykluczyć, że w innej sprawie sąd zajmie inne stanowisko, jednakże w literaturze przedmiotu nie napotkałem na informacje o odmiennych wyrokach. Można zatem założyć, że w pozostałych sprawach sądy będą orzekać podobnie. Nie można oczywiście wykluczyć, że jakiś skład sądowy, jako niezależny, będzie miał inne zdanie, ale aktualnie wydaje się to mało prawdopodobne.