Wyrok SN. Wprowadzenie OOU ma negatywne konsekwencje dla właścicieli nieruchomości

Sąd Najwyższy w wyroku z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II CSK 602/16 podtrzymał korzystne stanowisko w sprawie roszczeń właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie obszarów ograniczonego użytkowania dla lotnisk. Sąd Najwyższy podtrzymał utrwalone w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym ograniczeniem w korzystaniu z nieruchomości, o którym mowa w art. 129 ust. ustawy Prawo ochrony środowiska jest samo wprowadzenie OOU.

„Już z przytoczonego brzmienia przepisu art. 129 ust. 2 u.p.o.ś. wynika, że odszkodowanie należy się „w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości”, a nie w związku z utratą możliwości dochodzenia roszczenia o zaprzestanie negatywnego oddziaływania na nieruchomość, jak to ujmuje skarżący. Oficjalne potwierdzenie takiego ograniczenia korzystania z nieruchomości następuje w drodze uchwały właściwego sejmiku o ustanowieniu strefy tego ograniczenia. Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 lutego 2010 r. III CZP 129/08 (nie publ.) uznał, że ograniczeniem tym jest już samo ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, gdyż powoduje ono obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych w treści aktu o utworzeniu o.o.u. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd ten wskazał na dalsze negatywne konsekwencje ustanowienia o.o.u. dla właścicieli nieruchomości. Na skutek wejścia tego aktu w życie, dochodzi do zawężenia granic prawa własności. Od tej daty właściciel musi bowiem znosić dopuszczalne na tym obszarze podwyższone normatywnie immisje hałasu, bez możliwości żądania ich zaniechania, co, rzecz jasna, wpływa również na obniżenie wartości nieruchomości.

Stanowisko takie można uznać z utrwalone w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyroki z dnia 6 maja 2010 r., nie publ., II CSK 602/10, z dnia 25 maja 2012 r., I CSK 509/11, OSNC 2013, nr 2, poz. 26, czy z dnia 21 sierpnia 2013 r., II CSK 578/12, OSNC 2014, nr 4, poz. 47). Zgodnie z tym orzecznictwem, ograniczenie prawa własności, będące konsekwencją uchwalenia o.o.u., stanowi wprawdzie czynnik składający się na szkodę poniesioną przez powodów, ale – wbrew przekonaniu skarżącego – szkody tej nie wyczerpuje. Jeszcze bardziej istotnym czynnikiem jest tu bowiem samo utworzenie o.o.u. Jak trafnie zauważył Sąd Apelacyjny, w odbiorze potencjalnych nabywców, akt prawa miejscowego o utworzeniu o.o.u., otwierający, przynajmniej potencjalnie, legalną drogę do zwiększenia operacji lotniczych, wpływa na zmniejszenie wartości nieruchomości. W doktrynie uznano, że w świadomości uczestników lokalnego rynku nieruchomości pojawia się wtedy przeświadczenie o „skażeniu” objętego tym aktem obszaru czynnikiem negatywnym (w tym wypadku hałasem), powodujące obniżenie wartości położonych na tym terenie nieruchomości.”

Już ponad 200 osób przegrało procesy. Przez niedbalstwo?

Po przejrzeniu treści udostępnionych nam uzasadnień wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczących OOU, okazało się że już w ponad 200 sprawach powództwa zostały oddalone z powodu niezachowania terminu zawitego na zgłaszanie roszczeń. W rzeczywistości ilość spraw przegranych z tego powodu w Warszawie jest zapewne co najmniej dwukrotnie wyższa, gdyż nasze dane nie uwzględniają wszystkich spraw w SO w Warszawie, a ponadto nie dysponujemy wyrokami SR dla m.st. Warszawy.

Ponad 200 osób straciło co najmniej 1.500.000 zł z tytułu kosztów przegranych procesów. Większość z nich straciła zapewne również wiarę w sprawiedliwe, niezależne i bezstronne sądy. Czy przyczyną tych porażek procesowych było wyłącznie niedbalstwo powodów i ich pełnomocników, którzy niewłaściwie oszacowali ryzyko? Szczegółowy opis sytuacji prawnej, w której znaleźli się głównie właściciele nieruchomości znajdujących się najbliżej lotniska, znajduje się na naszej stronie internetowej we wpisie pt. „Czym bliżej lotniska tym trudniej o odszkodowanie…”.

Czy przypadkiem jest, że wydawano pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych nawet w bardzo bliskiej odległości od lotniska?

Taka sytuacja miała miejsce od 29 września 2009 r. tj. od daty wydania wyroku NSA sygn. II OSK 445/09 do 3 sierpnia 2011 r., tj. dnia wejścia w życie uchwały wprowadzającej po raz kolejny OOU dla lotniska Chopina. W tym czasie organy administracji rządowej zaprzestały stosowania ograniczeń dla nieruchomości objętych OOU z 2007 r. i wydały wiele pozwoleń na budowę na tym terenie.

Wiele podmiotów realizujących inwestycje na podstawie takich zezwoleń osiągnęło z tego tytułu znaczne przychody, a wielu właścicieli nieruchomości znajdujących się na tym pojawiającym się i znikającym OOU poniosło straty, które nie będą im w żaden sposób zrekompensowane.

Czy przyczyną takiego stanu rzeczy był wyłącznie bałagan legislacyjny? Czy nie zaistniał bezprawny wpływ na proces legislacyjny albo orzecznictwo sądów administracyjnych?

Do zachowania terminu zawitego wystarczy próba ugodowa

Sąd Najwyższy w uchwale sygn. akt III CZP 37/17 potwierdził, że do zachowania dwuletniego terminu zawitego na zgłaszanie roszczeń dotyczących szkód związanych z wprowadzeniem OOU wystarczające jest złożenie w sądzie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. Nie jest przy tym wymagane, aby podmiot zobowiązany otrzymał odpis takiego wniosku przed upływem terminu.

Treść uchwały Sądu Najwyższego w tej sprawie ma następujące brzmienie:

„​Do zachowania dwuletniego terminu przewidzianego w art. 129 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (jedn. tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.) wystarczające jest złożenie przed jego upływem do sądu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej.”

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zbadanie zgodności z Konstytucją terminu zawitego

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zbadanie przez Trybunał Konstytucyjny, czy
art. 129 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. Prawo Ochrony środowiska jest niezgodny z:
1) art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP,
2) art. 2 Konstytucji RP,
3) art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
4) art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Sprawa ma sygnaturę K 2/17. Rzecznik Praw Obywatelskich w swoim wniosku stwierdza w podsumowaniu m.in.: Ograniczenie w art. 129 ust. 4 p.o.ś prekluzyjnym, krótkim terminem możności dochodzenia, przyznanych przez art. 129 ust. 1-3 p.o.ś.,roszczeń mających rekompensować skutki tych ograniczeń, jest nieproporcjonalnym ograniczeniem prawa własności, gdyż niejako „automatycznie” wygasza wszystkie roszczenia niezależnie od stopnia ograniczenia uprawnień właścicielskich. W przypadku bardzo daleko idących ograniczeń prawa własności, nabierających cech faktycznego wywłaszczenia, wygaszenie takich roszczeń godzi w istotę prawa własności, jaką jest jego wartość (użyteczność) dla właściciela, co – w ocenie Rzecznika – pozwala na postawienie regulacji zawartej wart. 129 ust. 4 p.o.ś zarzutu naruszenia art. 64 ust. l w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji.”

Ważne orzeczenie SN w sprawie terminu zawitego w sprawach dot. OOU

W sprawach dotyczących roszczeń właścicieli nieruchomości za szkody spowodowane wprowadzeniem OOU często pojawiały się wątpliwości związane z oceną prawną sytuacji, w której właściciele nieruchomości składali do sądów zawezwania do próby ugodowej przed upływem terminu do zgłaszania roszczeń, a odpisy tych wniosków były dostarczane przedsiębiorstwu zobowiązanemu do wypłaty odszkodowania po tym terminie. W wielu takich sprawach powództwa były oddalane z uzasadnieniem, że sformułowanie „zgłoszenie roszczeń” powinno być interpretowane w taki sposób, że do zachowania terminu zawitego konieczne jest doręczenie podmiotowi zobowiązanemu dokumentu, w którym roszczenia są zgłaszane.

Sąd Najwyższy w uchwale sygn. akt III CZP 7/17 z dnia 12 maja 2017 r. przełamał tę niekorzystną interpretację stwierdzając:

Wniesienie do sądu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, bez uprzedniego zgłoszenia roszczenia osobie obowiązanej do jego zaspokojenia, prowadzi do zachowania dwuletniego terminu przewidzianego w art. 129 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (jedn. tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 519) również wtedy, gdy odpis wniosku został doręczony tej osobie po upływie tego terminu.”

Uchwała powyższa może również znaleźć zastosowanie w przypadku osób, które wysłały zgłoszenie roszczeń listem poleconym bez potwierdzenia odbioru lub wysyłka przesyłki miała miejsce przed upływem dwuletniego terminu na zgłaszanie roszczeń, a odbiór już po upływie terminu oraz w sytuacjach, gdy przed upływem terminu właściciel nieruchomości złożył pozew o zapłatę, a odpis pozwu został doręczony pozwanemu po upływie tego terminu.

Pomiary izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych również przy rozszczelnionych oknach

W toku procesów dotyczących odszkodowań związanych z obowiązkiem zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w nieruchomościach znajdujących się w OOU, konieczna jest weryfikacja, czy przegrody zewnętrzne posiadają właściwą izolacyjność akustyczną. W tym celu biegli z zakresu akustyki dokonują specjalistycznych pomiarów, które w uproszczeniu mają odpowiedzieć na pytanie, jakie jest „tłumienie” dźwięku przez ściany z oknami. Pomiar taki polega na generowaniu dźwięku o dużej mocy na zewnątrz budynku i mierzeniu hałasu, który jest słyszalny wewnątrz.

Zgodnie z art. 147 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, „wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu.” W myśl art. 149 pkt. 1 ww. rozporządzenia „strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, niebędących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym.” W związku z czym przebywanie przy szczelnie zamkniętych oknach mogłoby spowodować przekroczenia CO2 w pomieszczeniu, co jest szkodliwe dla zdrowia. W przypadku braku instalacji nawiewników okiennych bądź ściennych, jedyną możliwością spełnienia tego wymagania jest rozszczelnienie przynajmniej jednego okna.

Mając na uwadze powyższe, należy w pismach procesowych lub bezpośrednio podczas pomiarów żądać od biegłego określenia izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych po wykonaniu pomiarów przy co najmniej jednym rozszczelnionym oknie.

Remont na lotnisku Chopina. Samoloty znowu nad Ursynowem

Na warszawskim Lotnisku Chopina 1 kwietnia 2017 r. rozpocznie się remont. Do 28 kwietnia będzie zamknięty dłuższy pas startowy o długości 3,7 km. Przez miesiąc największe lotnisko w Polsce będzie operować z jednego pasa startowego. Cały ruch zostanie skierowany nad teren gęsto zabudowany, m.in. nad Ursynów.

źródło informacji: http://www.kontrola-ruchu-lotniczego.com/2017/03/rowkowanie-na-okeciu-utrudnienia-w.html

Mapy akustyczne załączone do Przeglądu ekologicznego są opracowane niezgodnie z PN-02151-3:1999

W postępowaniach sądowych dotyczących odszkodowań dla właścicieli nieruchomości znajdujących się w OOU dla lotniska Chopina w Warszawie często są stosowane przez biegłych z zakresu akustyki mapy prognostyczne miarodajnego poziomu dźwięku, załączone do Przeglądu ekologicznego (rys. 12.6 i 12.7).

Uwzględnianie tych map w opiniach przez akustyków spowodowane jest trudnościami związanymi z wykonaniem rzeczywistych pomiarów hałasu lotniczego na nieruchomościach. Takie uproszczenie jest jednak niedopuszczalne, ze względu na fakt, iż wskazane powyżej mapy są wykonane niezgodnie z Polską Normą PN-02151-3:1999, która szczegółowo określa sposób ustalenia miarodajnego poziomu dźwięku A spowodowanego hałasem lotniczym.

Wskutek określania w opiniach klimatu akustycznego w pomieszczeniach na podstawie wskazanych powyżej map, często okazuje się, że na nieruchomości znajdującej się w OOU jest zachowany właściwy klimat akustyczny, co w wielu przypadkach nie jest zgodne z rzeczywistością. Według opinii biegłych akustyków, sporządzanych w wielu sprawach w oparciu o fizyczne pomiary hałasu na nieruchomościach, poziom miarodajnego dźwięku A może być wyższy nawet o ponad 10 dB od tego samego poziomu dźwięku określonego na mapach dołączonych do Przeglądu ekologicznego. Dotyczy to zwłaszcza terenu Ursynowa oraz Włoch i Bemowa.

Przedstawiamy poniżej tabelę, w której zestawiamy wymagania Polskiej Normy PN-02151-3:1999 ze sposobem opracowania map akustycznych miarodajnego poziomu dźwięku A dla pory dnia i pory nocy dołączonych do Przeglądu Ekologicznego (rys. 12.6 i 12.7). Jeśli ten materiał okaże się dla Państwa przydatny, uprzejmie prosimy o przekazanie dowolnej kwoty darowizny na rzecz dalszego rozwoju naszej strony internetowej.

Odszkodowania dla właścicieli nieruchomości w OOU dla lotniska w Gdańsku

Właściciele nieruchomości znajdujących się wewnątrz obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska im. Lecha Wałęsy w Gdańsku mogą uzyskać odszkodowanie z tytułu utraty wartości nieruchomości (strefa A i B) oraz odszkodowanie z tytułu kosztów zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach (budynki mieszkalne znajdujące się w strefie A oraz budynki „wrażliwe” w obu strefach – szczegóły w Uchwale wprowadzającej OOU).

Pierwszym etapem na drodze do uzyskania odszkodowania jest zgłoszenie roszczeń Portowi Lotniczemu Gdańsk Sp. z o.o. w terminie 2 lat od daty wprowadzenia OOU, tj. do 30.03.2018 r. W przypadku braku zgłoszenia roszczeń w tym terminie roszczenia wygasają. Taki sam skutek może mieć zgłoszenie roszczeń wykonane w sposób wadliwy lub brak potwierdzenia wpłynięcia zgłoszenia roszczeń do podmiotu zobowiązanego w wymaganym terminie.

Oferujemy Państwo usługę udostępnienia formularza zgłoszenia roszczeń, wraz ze szczegółową instrukcją wypełnienia i złożenia, jak również usługę weryfikacji danych i wypełnienia formularza. Usługę można zamówić w zakładce oferta, w opcji „Zgłoszenie roszczeń OOU Gdańsk„.

Postanowienie SN w sprawie odsetek od roszczeń dot. OOU

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 lipca 2016 r. sygn. akt III CSK 170/16 potwierdził swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w wyroku z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II CSK 161/13, w którym wyjaśniono, że roszczenie przewidziane w art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. powstaje od dnia wprowadzenia ograniczeń korzystania z nieruchomości w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, a roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie z wypłatą dochodzonego odszkodowania
może powstać jeszcze przed wydaniem wyroku zasądzającego odszkodowanie, jeżeli strona pozwana była skutecznie wzywana do wypłaty odszkodowania przed takim wyrokiem (art. 455 k.c.).

Powyższe postanowienie SN rozstrzyga na korzyść właścicieli nieruchomości wątpliwości interpretacyjne, wskutek których w wielu wyrokach zasądzano odsetki naliczone od dat późniejszych, jak np. data wyroku bądź data na którą została sporządzona opinia biegłego, określająca wysokość odszkodowania. Prawidłowo odsetki powinny zostać naliczone od daty zgłoszenia roszczeń, ewentualnie od daty wskazanej jako data zapłaty w tym piśmie.